Autor referatu: _Sayuri

 

Data: 26.01.2008

 

Źródła:

http://japonka.pl/

http://pl.wiktionary.org/

http://pl.wikibooks.org/wiki/Japoński/Liczebniki

http://www.jansze.republika.pl/gj/032.htm

 

 

 

 

Liczebniki japońskie

 

 

 

 

Jak powstały liczebniki japońskie?

 

 

Kiedy Chińczycy pojawili się w Japonii, Japończycy nie znali pisma. Przejmując chińskie pismo, (które później ewoluowało w Kanji), Japończycy przejęli również sposób zapisu liczebników i ich wymowę. Jednak istniejące wcześniej jedynie w mowie rdzennie japońskie liczebniki przetrwały - stąd dwa opisane sposoby liczenia.

 

Liczebniki w układzie japońskim stosuje się w postaci przedrostka, stąd znak „tsu” ujęty jest w nawiasy.

 

Co ciekawe, Japończycy licząc często zastępują „shi” liczebnikiem „yo” (ttsu), ponieważ w japońskim słowo „shi” oznacza również śmierć i jest uważany za pechowy. Prawdopodobnie z tego samego powodu zamiast „soi-chi” stosuje się często „nana”.

 

 

W liczebnikach dotyczących różnego rodzaju przedmiotów używa się różnych przyrostków - inaczej powiemy "dwie butelki", a inaczej "dwie żaby". Żeby rzecz uczynić jeszcze bardziej interesującą, w połączeniu odpowiedniego liczebnika z właściwym przyrostkiem często występują oboczności (np. ichi + hon = ippon, hachi + ko = hakko).

 

Znak O (rei, zero) stosuje się często analogicznie do cyfry arabskiej „0”, stawiając razem z cyframi japońskimi.

 

Liczby arabskie zapisuje się obecnie rozdzielając je przecinkiem, co trzy cyfry (np. sto tysięcy zapisuje się 100,000), pomimo tego odczytuje je się w stylu japońskim (co 10000).

 

 

 

 

Liczebniki główne

 

 

ichi – jeden

ni – dwa

san – trzy

yon (czasami shi)– cztery

go – pięć

roku – sześć

nana (czasami shichi) – siedem

hachi – osiem

kyuu (czasami ku) – dziewięć

juu – dziesięć

hyaku – sto

sen – tysiąc

man – dziesięć tysięcy

 

Liczby wyższe tworzymy w następujący sposób:

 

11 – juu ichi (czyli dziesięć i jeden)

13 – juu san (czyli dziesięć i trzy)

20 – nijuu (czyli dwie dziesiątki)

24 – nijuu yon (czyli dwie dziesiątki i cztery)

102 – hyaku ni (czyli sto i dwa)

145 – hyaku yonjuu go (czyli sto, cztery dziesiątki i pięć)

582 – gohyaku hachijuu ni (pięć setek, osiem dziesiątek i dwa)

 

 

Trzeba tylko zapamiętać, że z setkami jest kilka wyjątków:

 

300 to sanbyaku,

600 to roppyaku,

800 to happyaku.

 

 

Setki np.

 

226 – hyaku nijuu roku.

345 – sanbyaku yonyuu go.

666 – roppyaku rokuyuu roku.

 

 

W tysiącach również jest kilka wyjątków –

 

3000 to sanzen

8000 to hassen.

 

 

Tysiące np.

 

1200 – sen nihyaku

3023 – sansen nijuu san

7117    - nanasen hyaku  juu nana.

 

 

Trzeba też zapamiętać jedną rzecz – w języku japońskim mamy dodatkową jednostkę – man – czyli dziesięć tysięcy. Dlatego:

 

 

 15000 – ichiman gosen – (czyli jeden man i pięć tysięcy)

 

 

tak samo:

 

52 200 - goman nisen nihyaku.

 

 Dodatkowo man różni się od innych jednostek tym, że nawet, jeśli jest jeden man, musimy zawsze powiedzieć ichi man (kiedy przy 100 czy 1000 wystarczy powiedzieć hyaku bądź sen (bez ichi) .

 

 

 

Liczebniki porządkowe

 

 

1.      Ichibanme

2.      Nibanme

3.      sanbanme

4.      yonbanme

5.      gobanme

6.      rokubanme

7.      nanabanme

8.      hachibanme

9.      kyubanme

10.   juubanme

 

 

 

 

Klasyfikatory

 

 

płaskie przedmioty (np. papier, talerze itp.)

 

1          ichi-mai           

2          ni-mai 

3          san-mai           

4          yon-mai           

5          go-mai            

6          roku-mai         

7          nana-mai         

8          hachi-mai                    

9          kyu-mai                       

10        juu-mai                       

 

 

pojazdy, maszyny

 

1          ichi-dai

2          ni-dai

3          san-dai

4          yon-dai

5          go-dai  

6          roku-dai

7          nana-dai

8          hachi-dai

9          kyu-dai

10        juu-dai

 

                       

różnorakie niewielkie przedmioty

 

1          ik-ko   

2          ni-ko   

3          san-ko 

4          yon-ko 

5          go-ko   

6          rok-ko 

7          nana-ko           

8          hak-ko

9          kyu-ko 

10        juk-ko 

 

                         

książki, czasopisma itp.

 

1          is-satsu                       

2          ni-satsu                       

3          san-satsu                    

4          yon-satsu                    

5          go-satsu                      

6          roku-satsu                   

7          nana-satsu                  

8          has-satsu         

9          kyuu-satsu       

10        jus-satsu         

 

 

podłużne przedmioty (np. drzewa, butelki itp.)

 

1          ip-pon             

2          ni-hon             

3          san-bon           

4          yon-hon           

5          go-hon 

6          rop-pon

7          nana-hon                     

8          hap-pon                       

9          kyuu-hon         

10        jup-pon

 

                       

owady, małe zwierzęta, ryby

 

1          ip-hiki 

2          ni-hiki             

3          san-biki           

4          yon-hiki           

5          go-hiki            

6          rop-hiki

7          nana-hiki

8          hap-hiki

9          kyuu-hiki         

10        jup-hiki           

                       

 

ludzie

 

1          hi-tori  

2          fu-tari 

3          san-nin

4          yo-nin

5          go-nin

6          roku-nin

7          nana-nin

8          hachi-nin         

9          kyu-nin

10        juu-nin

 

 

 

 

Zdania

 

 

Koko wa Yoshi san no uchi desu .Tutaj jest dom Pana Yoshi’ego.

 

Uchi no naka ni inu ga san biki imasu . W domu znajdują się 3 psy.

 

Yoshi san no heya ni wa mado ga yottsu arimasu. W pokoju pana Yoshi’ego są 4 okna.

　

Sore kara konpyuuta gani dai arimasu. Następnie, w pokoju znajdują się dwa komputery.

 

Tsukue no ue ni ringo ga koko arimasu. Na biurku jest 5 jabłek.

Tsukue no migi ni isu ga arimasu. Obok biurka jest krzesło.

Isu no ue ni kitte ga rokumai arimasu . Na krześle jest 6 znaczków.

 

Beddo no ue ni boorupen ga yonhon arimasu. Na łóżku znajdują się 4 długopisy.

 

Nedoko no shita ni hon ga nanatsu arimasu. Na łóżku znajdują się 7 książek.

 

Isu no migi ni hiroi beddo ga arimasu. Na prawo od krzesła jest szerokie łóżko.

 

 

 

 

Zadawanie pytań

 

 

Aby zapytań np. o liczbę krzeseł należy użyć słówka pytającego ikutsu. Pozostała konstrukcja zdaniowa jest standardowa. Pojawia się tutaj partykuła ga.

W poniższym zdaniu zapytaliśmy o liczbę krzeseł. Jednak podobnie jak różne sposoby liczenia, mamy różne słowa, które posłużą do zapytania o konkretne rzeczy.

 

Kono heya ni isu ga ikutsu arimasu ka. Ile krzeseł znajduje się w tym pokój?

Kono heya ni enpitsu ga nanbon arimasu ka. - Ile jest ołówków tym pokoju?

 

nan mai　- użyjemy, jeśli pytamy o liczbę rzeczy płaskich

nan tai - użyjemy, jeśli pytamy o liczbę maszyn, urządzeń

nan nin - użyjemy, jeśli pytamy o liczbę ludzi

nan satsu - użyjemy, jeśli pytamy o liczbę książek, czasopism

nan ko - użyjemy, jeśli pytamy o liczbę niewielkich przedmiotów (np. jabłek)

nan hon - użyjemy, jeśli pytamy o liczbę przedmiotów podłużnych

nan hiki - użyjemy, jeśli pytamy o liczbę zwierząt

ikutsu -  użyjemy wtedy, jeśli żaden z przedmiotów nie pasuje do poprzednich grup.