Autor referatu: Adeva

Data: 02.05.2009

Źródła:
http://portalwiedzy.onet.pl/33180,,,,japonska_sztuka,haslo.html
http://www.konnichiwa.pl/japan3,62.html
http://www.japonia.org.pl/?q=pl/node/73

Sztuka japońska

 

Japońska sztuka, jako podstawę swojego rozwoju przyjęła wiarę w doskonałość ładu świata, chęć podporządkowania naturze, kult przyrody oraz silne poczucie tradycji, bardziej cenionej niż wszelkie nowatorstwo.

 

Historia:
Początki sztuki japońskiej datuje się na ok. VIII w. p.n.e., z którego to zachowały się szczątki osad wraz z wyrobami ceramicznymi dekorowanymi najpierw odciskanym, potem nalepianym stopniowo ornamentem. W II w. p.n.e., tzw. Okresie kultury yayoi, pojawiał się ceramika toczona, wyroby z brązu i żelaza (rytualne zwierciadła, narzędzia, dzwony). Wznoszono stałe osiedla. Istniał również kult bóstw – shintoizm.
W pierwszych wiekach naszej ery powstawały osady z chatami na palach, świątynie w kształcie spichrzów na ziarno; pojawił się kult przodków, a wraz z nim zaczęto budować kurhany (kofun) z kryptami na sarkofag. Ten rodzaj pochówku zanikł w VII w. wraz z napływem kultury chińskiej (VI w.), wprowadzeniem buddyzmu i tradycji kremacji zwłok. Przez około 250 lat, w okresach Asuka, Hakuho i Nara kształtowały się narodowe cechy sztuki japońskiej. W okresie Asuka rozwinęła się architektura szkieletowa, mniej monumentalna i delikatniej dekorowana niż chińska. Architektura ta zachowywała ludzką skalę i eksponuje zaufanie do specyfiki materiału. Rozpoczęto produkcję porcelany. W okresach Hakuho i Nara wpływy chińskie odbijały się na wszystkich dziedzinach życia W 894 r. Japonia zrywa ścisłe związki z Chinami. Następuje okres Heian oznaczający rozkwit kultury rodzimej i gospodarki. Jest to czas rozkwitu malarstwa oraz towarzyszącym mu tekstom literackim.

1

3                        3


Okresy Kakamura i Muromachi(XI – XVI w.) to wpływ okresu Nara i urzędu shoguna. Popularnośc zdobyły zwoje e-makimono, powstała ceremonia picia herbaty(okres Kakamura), malarstwo tuszowe, powstał pierwowzór obecnej architektury mieszkalnej(okres Muromachi). W okresie Momoyama i Edo(XVI – XVIII w.) w związku z rozpowszechnieniem broni palnej zaczęto budować siedziby obronne. W wieku XIX wraz z otwarciem granic nastąpił napływ kultury europejskiej. Amerykanie przyczynili się do ustanowienia praw o ochronie skarbów narodowych. Powstały pierwsze muzea. Powrócono do tradycji, jednak naśladowano również angielski gotyk, niemiecki renesans, włoski barok. W malarstwie dominowały youga i nihonga.

 

 

Rzemiosło:
Najbardziej znane z japońskich rzemiosł to ceramika(porcelana, glazura), tkactwo i produkcja wyrobów z laki. Do tej pory wytwarza się ręcznie papier wasi, wyrabia wiele przedmiotów z bambusa, rzeźbi w drewnie, m.in. posągi Buddy, ornamenty, tace, robi laleczki kokeshi.

 1

1

1

Architektura:
Najstarszymi zachowanymi formami architektury w sztuce japońskiej są świątynie. Najstarsza jest świątynia w Ise. Dalszy rozwój architektury świątynnej rozpoczął się wraz z wprowadzeniem buddyzmu. Największe znaczenie ma zespół klasztorny Horuyji z VII w., w skład którego wchodzi Złota Hala(kondo) z posągiem Buddy, pagoda otoczona jakby krużgankowym ogrodzeniem, biblioteka i czytelnia. Za największą drewnianą budowę na świecie uważana jest Świątynia Todaiji w Nara(VIII w.). 

1

1

1

1

W XVI w. (okres Azuchi - Momoyama) rozwinęła się inna dziedzina architektury. Zaczęto budować zamki, które łączyły w sobie funkcje obronne i reprezentacyjne, były symbolem prestiżu możnowładcy i ośrodkiem administracyjnym. Każdy z zamków był ulokowany na platformach kamiennych otoczonych fosą. Przykładem jest zamek Himeji, często porównywany do białej czapli z uwagi na harmonijne piękno. 

1     1


1       1

1




Obok tych dziedzin, stopniowo rozwijała się również architektura mieszkalna. Począwszy od chat na palach, przez styl pawilonu sypialnego(usytuowany centralnie, otaczały go galerie pawilonów bocznych dla rodziny i służby, oraz ogród) do pierwowzoru obecnej, tradycyjnej architektury mieszkalnej, obejmującej studio(sioiu) z podłogą pokrytą matami, niszą na posąg Buddy, wewnętrznymi przesuwanymi ścianami oraz oknami


Malarstwo:
Rozwój nastąpił wraz z wprowadzeniem buddyzmu. Rzeczy przywożone z Chin traktowane były przez japońskich artystów jako wzorzec dzięki czemu gromadzili wiedzę, by wreszcie zacząć tworzyć własną niepowtarzalną kulturę przyswajając niektóre elementy według własnych gustów. W XI w. Rozwinęło się malarstwo towarzyszące wybitnym tekstom literackim, tzw. Zwoje emakimono i kakemono.

Dominowały 2 style malarstwa: tsukuri-e (kontur wypełniony plamami koloru lub złotą względnie srebrną folią) i sira-e(biało-czarne rysunki tuszem).

 1

1

Rozwijała się równocześnie kaligrafia. W okresie Muromachi pojawiły się pierwsze wizerunki osób świeckich. Rozwinęło się monochromatyczne malarstwo tuszem, a w XV w. malarstwo barwne. W XVI i XVII w. malowano głównie pejzaże, zaczęto również kłaść nacisk na postacie. W XVIII w. w Edo(Tokyo) powstał kierunek malarstwa zwany ukiyo-e.

 1

1          1

Na obrazach przedstawiano świat łatwych rozrywek, przyjemności i wszelkich uciech, niezgodnych z obowiązującym wówczas kodeksem moralnym. W XIX w. pojawiły się obrazy malowane na płótnie - youga, nawiązujący do stylu europejskiego, i tradycyjny nihonga. Obecnie oba te nurty istnieją obok siebie. Coraz częściej można zauważyć, że artyści mieszają oba rodzaje malarstwa, co inicjuje tworzenie się nowego nurtu w japońskiej sztuce.

 1

1

Literatura:
Najstarsze tradycje literackie tzw. „mówione“ w postaci legend i pieśni pochodzą z okresu kiedy Japończycy nie mieli jeszcze rozwiniętego rodzimego pisma. Zaczęto je kodyfikować dopiero w VII w. Pierwsza kronika Kojiki pochodzi z 712 roku. Obok tradycyjnego podziału na okresy historyczne, japońscy badacze literatury posługują się m.in. ogólnochronologicznym podziałem na okresy - kodai (starożytność wczesna i późniejsza 300 -1185), chusei (wczesne i późniejsze średniowiecze 1185-1603), kinsei (nowożytność 1603-1868) oraz kindai (nowoczesność wcześniejsza i późniejsza) od 1868 r. do chwili obecnej. Ewolucja słownictwa japońskiego następowała drogą zapożyczeń z chińskiej nomenklatury prawno-administracyjnej i buddyjskiej w VI wieku oraz poprzez przekształcenia własnego słownictwa. Oprócz tego, język japoński począwszy od XV w. wchłonął wiele nowych terminów z języków europejskich i od XIX w. anglo-amerykańskich określeń naukowo technicznych wraz z rozwojem techniki komputerowej do chwili obecnej. Monopol klasycznej literatury dworskiej z okresu Heian (794-1185) został przełamany na przełomie XII i XIII wieku, kiedy potoczne słownictwo zostało włączone do literatury.

W XX w. całe utwory pisano już standardowym językiem potocznym. Poszczególne okresy rozwoju literatury japońskiej są zróżnicowane ze względu na rozwój rodzimego pisma, języka oraz wpływ dialektów występujących w różnych regionach Japonii. Japońska terminologia literaturoznawcza często odbiega od ogólnych terminów przyjętych w kulturze europejskiej.